Dünya’nın hareketleri ve sonuçları

Yazıyı Sosyal Medya Hesaplarında Paylaş

Bu bölümde, “Dünya’nın hareketleri” hakkında konuşacağız. Dünyanın çeşitli hareketlerinin sonuçlanacağını tartışacağız. Bölümün sonunda tüm sorularınız cevabını bulmuş olacak! Dünyanın hareketleri ile ilgili tüm bilgileri paylaşacağız.

Dünya’nın hareketleri

Dünya iki farklı biçimde hareket eder.

  • Günlük hareket
  • Yıllık hareket

Dünya’nın günlük hareketi:

Dünya’nın kendi etrafında dönmesine günlük hareket denir. Dünyamız, kutuplardan geçtiğini kabul edilen ekseni etrafında batıdan doğuya doğru dönmektedir. Bir dönüş 24 saat (1 gün) sürmektedir.  Dünya’nın ekseni etrafındaki dönüşüne bağlı olarak iki türlü hız ortaya çıkar. Dünya’nın günlük hareketi esnasında birim zamanda aldığı yola çizgisel (dönüş) hız denir. Çizgisel hız Ekvator’dan kutuplara doğru azalır. Dünya’nın günlük hareketi esnasında birim zamanda oluşturduğu açıya da açısal hız denir. Dünya 24 saatte 360° döndüğünden üzerindeki tüm noktaların açısal hızları eşittir. Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı, ekvatorda saatte yaklaşık 1670 km’dir.

Dünya’nın yıllık hareketi:

Dünya’nın Güneş’in etrafında dönmesine yıllık hareket denir. Yer yuvarlağı, Güneş etrafındaki hareketini 365 gün, 6 saatte tamamlar. 365 günden artakalan 6 saat, 4 yılda 1 gün yapar. Bu nedenle şubat ayları 3 yıl boyunca 28 gün, 4. yıl 29 gün olur. Dünya, Güneş çevresinde elips şeklindeki yörüngeyi takip ederek döner. Ayrıca yörünge düzlemi (ekliptik) ile Ekvator arasında 23° 27’lık bir açı vardır. Bu açı eksen eğikliği açısıdır ve dönencelerin sınırlarını belirler.

Dünya’nın hareketlerinin sonuçları

Dünya’nın günlük hareketinin sonuçları:

Bu sonuçlar Dünya’nın ekseni etrafında dönmesiyle oluşur.

  • Gece ve gündüz art arda gelir.
  • Güneş ışınlarının düşme açısı gün içinde değişir. Dolayısıyla cisimlerin gölge boyu değişir.
  • Günlük sıcaklık farkları ortaya çıkar. Karasal iklimlerde ve çöllerde mekanik çözülme olur ve aynı zamanda meltem rüzgarları oluşur.
  • Merkezkaç kuvveti oluşur. Buna bağlı olarak da sürekli rüzgârların ve okyanus akıntılarının yönlerinde sapmalar görülür. Ayrıca okyanuslarda halkalar oluşur.
  • Yerel saat farkları olur. Dünya’nın ekseni etrafında batıdan doğuya doğru dönmesi doğudaki yerlerin güneşi daha erken görmesine neden olur. (Doğuda yerel saat ileridir.)
  • Dinamik kökenli basınç kuşakları oluşur. 30° kuzey ve güney enlemlerinde dinamik yüksek basınç, 60° kuzey ve güney enlemlerinde ise dinamik alçak basınç alanları oluşur.
  • Dünyanın çizgisel hızı ekvatordan kutuplara doğru azalır.
  • Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı kutuplara gidildikçe azaldığından gurup ve tan süresi kutuplara gidildikçe uzar.
  • Yön kavramı oluşur.

 

Dünya’nın yıllık hareketinin sonuçları:

Bu sonuçlar Dünya yörüngesinin elips şeklinde olması ve Dünya ekseninin eğik olması ile oluşur.

  • Dünya’nın elips şeklindeki yörünge üzerinde hareketi esnasında Güneş’e olan uzaklığı sabit değildir. Dünya, Güneş’e yaklaşıp uzaklaşır. Eksen eğikliğinin de etkisiyle mevsimler oluşur.
  • Dünya’nın Güneş’e en yakın olduğu 3 Ocak tarihine günberi (perihel), Güneş’e en uzak olduğu 4 Temmuz tarihine ise günöte (afel) denir.
  • Dünya’nın yörünge üzerindeki hareketi sırasında Güneş’e yaklaştığı dönemlerde hızı artarken, uzaklaştığı dönemlerde hızı azalır. Bunun sonucunda yarım kürelerde mevsim süreleri farklı olur (Kuzey Yarım Küre’de yaz mevsimi daha uzun yaşanır). Eylül ekinoksu 2 gün gecikerek 23 Eylül’de gerçekleşir. Şubat ayı 2 gün kısa sürer. Bunun sonucunda diğer aylardan farklı olarak 28 gün 6 saat, dört yılda bir 29 gün (artık yıl) sürer.
  • Güneş ışınlarının bir yere geliş açısı yıl boyunca değişir. Bunun sonucunda sıcaklık yıl içinde değişir. Mevsimler oluşur. Cisimlerin gölge boyu yıl içinde değişir. Güneş ışınları bir yarımküreye büyük açıyla gelirken diğer yarımküreye küçük açıyla gelir. Aynı anda farklı yarımkürelerde farklı mevsimler yaşanır. Günün doğuş ve batış saatleri yıl boyunca değişir.
  • Yıl içinde aydınlanma çemberi kutup daireleri ile kutup noktaları arasında yer değiştirir.
  • Güneş ışınları yıl boyunca dönencelere bir kez dönenceler arasına iki kez dik gelir.
  • Mevsimler arasında basınç farkı meydana gelir. Bunun sonucunda mevsimlik muson rüzgarları oluşur.
  • Dönenceler oluşur.
  • Kutup daireleri oluşur.
  • Matematik iklim kuşakları oluşur.
  • Kutup noktalarında 6 ay gündüz, 6 ay gece yaşanır.

Dünyanın hareketleri sonuçları ve insan hayatına etkileri

Yukarıda saydığımız tüm maddeler insan hayatını ve yaşama biçimini fazlasıyla etkiler. Mevsimlerin oluşması ve sıcaklık farklarının oluşması ile insanların sosyal yaşamında da değişiklikler olur. Sağlık durumları farklılıklar gösterebilir. Yaşadıkları yerler, ülkeler değişiklik gösterebilir. Bu değişiklik insanların kültürlerine kadar sirayet edebilir. İnsanın yaşadığı ortam koşulları değiştiğinde bunun insan hayatını etkilememesi beklenemez. Beslenme düzenleri, etrafındaki bitkiler ve hayvanlar yukarıda saydığımız koşullar doğrultusunda değişim gösterir. İnsan doğanın içerisinde yaşar ve ona ayak uydurarak hayatta kalır.

Ayrıca uçaklar ve uzay araçları tüm bu dönme hareketleri hesaba katılarak rotalarını belirler. Navigasyon cihazları gibi yön cihazları tüm bu hareketler hesap edilerek insan hayatına adapte edilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

eighteen − ten =