Dünya’nın şekli ve sonuçları

Yazıyı Sosyal Medya Hesaplarında Paylaş

Dünya‘nın şekli neye benzer hiç merak ettiniz mi? Uzun zaman önce, insanlar Dünya’nın bir para gibi düz olduğunu düşündü. Bu gerçekten doğru mu? Peki dünyanın şeklinin sonuçları nelerdir? Cevap verilecek bir çok soru var. Bu yazımızda tüm bunların cevaplarını bulabileceksiniz.

Dünya’nın şekli

İnsanlar çağlar boyunca bu soruyu sormuşlar. Dünya’nın şekli nasıldır? Bu soruyu şöyle cevaplayalım:

Dünya’nın kutuplardan basık Ekvator’dan hafif şişkince kendine has, küreye çok yakın bir şekli vardır. Bu şekle geoit adı verilir. Dünya geoit şeklini, kendi ekseni etrafındaki dönüşüne bağlı olarak Ekvator kısmında oluşan merkez kaç kuvvetinin etkisiyle meydana gelen savrulma sonucunda almıştır.

Dünyanın şeklinin adı olan “geoit” eski Yunancada “Dünya şekli” anlamına gelmektedir.

Dünya neden yuvarlak?

Dünya gezegeni

Bu cevap için, her şeyden önce, kütle ve yerçekimi olan iki şeyi bilmeliyiz. Evrende her şeyin kütlesi vardır. Bir şey daha büyük ve yoğunsa, o zaman daha fazla kütleye sahiptir. Kütlesi olan tüm nesneler yerçekimi (kütle çekimi) adı verilen bir kuvvet nedeniyle birbirine doğru çekilir. Bir şeyin kütlesi ne kadar büyükse, çekişi o kadar güçlü olur. Yani bir şeyi düşürürsek elimizdeki madde yerçekimi etkisiyle gökyüzüne değil Dünya’ya yani yere doğru düşer. Çünkü elimizdeki küçük nesne büyük bir nesne olan dünya tarafından çekilir. Dünya’nın her şeyi, tüm kütlesinin merkezine doğru çektiğini hayal edin. Bu etki dünyanın her yerinde hemen hemen eşit bir şekilde meydana gelir ve Dünya’nın yuvarlağa çok yakın bir şekil almasına neden olur.

Dünya’nın şekli ve sonuçları

Dünya’nın geoit yani yuvarlak şeklinin çeşitli sonuçları vardır. İşte Dünya’nın şeklinin sonuçları:

  • Kutup noktaları, Ekvator’a göre Dünya’nın merkezine daha yakın olduğundan yer çekimi kutuplarda daha fazladır.

  • Ekvator’un çevresi kutupların çevresinden daha geniştir.

  • Ekvator’un yarıçapı, kutupların yarıçapından daha uzundur. (21 km uzundur)

  • Dünya’nın bir yarısı aydınlıkta, diğer yarısı karanlıkta kalır. Güneş ışınları kürenin arka tarafına düşmez.

  • Güneş ışınlarının yeryüzüne düşme açıları değişir ve düşme açısı Ekvator’dan kutuplara doğru daralır. Bu nedenle Ekvator’dan kutuplara doğru sıcaklık azalır.

  • Cisimlerin gölge boyları kutuplara doğru gidildikçe uzar.

  • Paralellerin boyları Ekvator’dan kutuplara doğru kısalır.

  • Meridyenlerin boyları birbirine eşittir. Meridyenler arası mesafe Ekvator’dan kutuplara doğru daralır.

  • Ekvatorun uzunluğu tam bir meridyen dairesinin uzunluğundan daha fazladır.

  • Termik basınç kuşakları oluşur (Ekvator’da termik alçak basınç, kutuplarda termik yüksek basınç).

  • Dünya’nın kendi çevresindeki dönüş hızı (çizgisel hız) Ekvator’dan kutuplara doğru azalır.

  • Tan ve gurup süreleri Ekvator’dan kutuplara doğru artar.

  • Dünya’nın şeklinden dolayı harita çizimlerinde hatalar meydana gelir.

  • Kutup Yıldızı (Kuzey Yıldızı) sadece Kuzey Yarım Küre’den görülür. Kutup Yıldızı’nın görülme açısı o yerin enlem derecesini verir.

Dünyanın şekliyle ilgili geçmişte öne sürülen görüşler

  • Erken Mısır ve Mezopotamya düşüncesinde , dünya okyanusta yüzen bir düz disk olarak tasvir edilmiştir.

  • İbraniler ise çoğu eski halkın yaptığı gibi Dünya’nın düz olduğuna ve evrenin gökyüzünün içine gömülmüş Güneş, Ay, gezegenler ve yıldızlar ile sağlam bir kubbe olduğuna inanıyordu.

  • Eski filozoflardan Thales, dünyanın bir kütük gibi suda yüzdüğünü düşünmüştür. Anaximander ise Dünya’nın her şeyden aynı mesafede sabit kalması için düz, dairesel bir tepesi olan kısa bir silindir olduğuna inanıyordu. Colophon’un Xenophanes’i ise yeryüzünün düz olduğunu, üst tarafının havaya değdiğini ve alt tarafın sınırsız olarak uzandığını düşünüyordu.

  • Eski İskandinav ve Cermen halkları, bir okyanusla çevrili düz bir Dünya olduğuna inanıyorlardı. İnanışlarına göre Dünya’ yı saran okyanusta Jörmungand adında bir yılan otururdu.

  • Eski Çin’de , hakim inanç, gökler yuvarlak iken toprak, düz ve kare biçimindeydi. Ayrıca Gökler tavuk yumurtası gibidir ve tatar yayı mermisi kadar yuvarlaktır; Dünya, yumurtanın sarısı gibidir ve merkezde yatar inanışı da vardı.

  • Eski Hintliler ise Dünya’nın dört filin sırtında duran büyük bir daire biçiminde olduğuna inanıyorlardı. Hatta Eski Hintlilere göre bu 4 fil de bir kaplumbağanın sırtında duruyor, kaplumbağa ise sonsuz bir denizde yüzüyordu.

  • Yine çok bilinen bir varsayıma göre ise dünya öküzün boynuzları üzerindedir, bazıları ise dünya düz bir tepsiden ibarettir demişlerdi.

  • Dünya’nın yuvarlak olduğunu ilk açıklayanlar bilim insanları Kopernik (1540) ve Galileo’dur. (1640)

  • Günümüz İnternet çağında sosyal medya platformlarının çoğalması ile düz dünya varsayımı komik bir şekilde tekrar hortlamıştır.

Dünya’nın ölçüleri

Dünya’nın ölçüleri

Dünya’nın geoit şekli sonucunda bazı ölçüleri şu şekilde olmuştur:

Dünya’nın yaşı: 4,5 – 5 milyar

Dünya’nın hacmi: 1.083.320.000 km3

Dünya’nın yüz ölçümü: 510.100.000 km2

Dünya’nın basıklık oranı: 1/297

Ekvator yarıçapı: 6.378 km

Kutupların yarıçapı: 6.357 km

Ekvator çevresi: 40.076 km

Kutupların çevresi: 40.009 km

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

twenty + seventeen =