Meteor nedir?

Yazıyı Sosyal Medya Hesaplarında Paylaş

Bu yazımızda meteorlar hakkında bilgi paylaşacağız ve meteor nedir sorusuna cevap bulacağız. Umarız meteorlar ile ilgili bilgileri zevkle okursunuz…

Meteor ne demektir?

Meteor nedir kısaca şöyle özetleyebiliriz:

Genellikle kayan bir yıldız olarak adlandırılan, Dünya‘nın atmosferine girmiş bir asteroit veya kuyruklu yıldızlardan kopmuş gök cisimleridir.

Asteroitler Jupiter ve Mars arası asteroit kuşağında yer alan gezegenden daha küçük boyutlarda iri kayalık yapılardır. Yapıları genellikle kayalık, metalik veya silika şeklindedir. Asteroitler bazen birbirlerine çarpışırlar ve küçük parçalara ayrılırlar. Bu küçük parçalara “meteorit” denir.

Kuyruklu yıldızlar ise kayalık olmayan genelde donmuş su buzu barındıran güneşin etrafında uzun yörüngeler çizen nesnelerdir. Konumları güneşe yaklaştıkça buz erimeye başlar ve arkalarında bir kuyruk bırakırlar. Bazen kuyruklu yıldızlar da etraflarına toz ve enkazlar bırakırlar. Bu parçalara da aynı asteroitlerde olduğu gibi “meteorit” denir.

Bu meteoritler çeşitli nedenlerle dünya atmosferine girerlerse atmosferik etkilerden dolayı yanmaya başlarlar. Bir renk cümbüşü şeklinde yere ulaşmadan atmosferde eriyip giderler. İşte bu cisimlere “meteor” denir.

Eğer meteorlar çok büyükse ve atmosfere girip yandığı halde sağ salim dünya yüzeyine ulaşıyorsa bu cisim artık “göktaşı” olarak adlandırılır. Aslında göktaşları kuyruklu yıldızlardan veya asteroitlerden kopan, dünya atmosferine girdiğinde meteora dönüşen; ama yere ulaşabilen meteoritlerdir

meteor çarpması sonucu oluşan krater
meteor çarpması sonucu oluşan krater

En küçük olanları bile, çok hızlı ve parlak olduklarından dolayı, binlerce kilometre öteden görülebilirler. En hızlısı, saniyede yaklaşık 71 kilometre hızla hareket eder.

Meteor ne kadar hızlı ve büyükse, o kadar parlak ve uzun süre parlayabilir. En küçük meteorlar sadece bir saniye kadar parlarken, daha büyük ve daha hızlı meteorlar birkaç dakikaya kadar gökyüzünde görülebilir. Gün içerisinde binlerce meteor düşmesine rağmen gündüzleri gözle görülmezler. Işıklarının yayılımı karanlıkta daha net görülür.

Kayalarının kimyasal bileşimine ve içinden geçtiği havanın durumuna bağlı olarak meteorlar farklı renklerde görünür. Örneğin, yüksek demir içeriğine sahip bir meteor sarı görünecektir. Kalsiyum içeriği yüksek bir meteor mor bir ışık çizgisi olarak görülebilir.

Bilim adamları her gün Dünya’ya -çoğu çakıl taşından küçük olmak üzere- 50 metrik ton kadar meteorun düştüğünü düşünüyorlar.

Meteor tipleri

Büyüklükleri, parlaklıkları ve Dünya’ya yakınlıkları ile sınıflandırılmaktadır:

“Earthgrazer” olarak adlandırılan tipler ufka yakın bir çizgide yer alan, uzun ve renkli kuyrukları ile bilinen meteorlardır. Bu tip meteorların bazıları Dünya’nın üst atmosferinden sıçrar ve uzaya tekrar dönerler. Diğerleri atmosfere dağılır ve gökten düşen yıldızlar gibi gökyüzünde serilirler.

Muhtemelen en meşhur “earthgrazer”, ABD devleti üzerindeki atmosfere giren ve saniyede 15 kilometre hızla gökyüzünde ilerleyen “1972 Büyük Günışığı Ateş Topu”dur. Binlerce insan bu meteoru gördüğünü bildirdi. Meteor, Kanada eyaleti Alberta üzerinden atmosferi terk etti.

(Video: Rusya’da düşen bir meteor)

“Ateş topları” büyüklüğü bir basketbol topundan küçük bir arabaya kadar değişen ve en sık rastlanılan meteor tipidir. “Earthgrazer”lara göre daha parlak ve uzun ömürlü bir ışığa sahiptir. Uluslararası Astronomi Birliği, bir ateş topunu “gezegenlerin hepsinden daha parlak olan meteor” olarak tanımlamaktadır.

“Bolidler”, ateş toplarından daha parlak ve daha büyüktür. Atmosferde patlarlar. Bu patlamalar, Dünya yüzeyinde duyulup hissedilebilir. Bazı gök bilimciler boleyleri atmosfere yayıldıklarında ses patlaması üreten ateş duvarları olarak sınıflandırırlar. Süperbolitler olarak bilinen bazı bolitler o kadar parlaktır ve öyle büyük bir patlama yaratırlar ki, bu patlamalar doğal tehlike oluşturur ve insan toplulukları için tehlikelidir. 2013 yılında Rusya’nın Chelyabinsk kentinden geçen süperbolit meteor, yaklaşık 500 kilometrelik TNT enerjisiyle patladı. Şok dalgası binlerce apartmanda camları kırdı ve 1.200’den fazla kişiyi yaralanmasına neden oldu. Chelyabinsk meteorları o kadar parlaktı ki – güneşin en yoğun olduğu andan 30 kat daha parlaktı – insanların ciltlerinde ve retinalarında yanıklar bıraktı.

Meteor yağmuru

Meteor yağmuru ile ilgili yazımızı okumak için şu linke tıklayabilirsiniz.

 

 

Kaynaklar: Kaynak-1  Kaynak-2  Kaynak-3  Kaynak-4

 

İlginizi çekebilir:

Güneş Sistemi Nedir

Güneş Nedir

Asteroit Kuşağı Nedir

Kuiper Kuşağı Nedir

Oort Bulutu Nedir

Asteroit Nedir

Kuyruklu Yıldız Nedir

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

19 + 2 =