Meteor Yağmuru nedir?

Bir meteor yağmuru zamanı geldiğinde bir teleskop, dürbün veya yüksek bir dağa ihtiyacınız olmayabilir. Şehrin ışık kirliliğinden uzak bir yere gitmeniz ve sırtüstü uzanmanız yeterli olacaktır. Bu yazımızda meteor yağmurlarının nasıl oluştuğunu ve yılın hangi dönemlerinde gözlemlenebildiğini inceleyeceğiz.

Meteor yağmuru ne demektir?

Kaynak: Jay Huang Photography
Kaynak: Jay Huang Photography

 

Kuyruklu yıldızlar, Güneş’e yaklaştıklarında kuyruklu yıldızın çekirdeğini oluşturan kaya, buz ve gazın arkasında tozlu bir iz gibi görünen parçacıkları döker. Dünya bir kuyruklu yıldızın kuyruğundan geçerken, kayalık moloz atmosferi ile çarpışır ve meteor yağmuru oluşur.

Herhangi bir gecede, gökyüzünde birkaç meteor kayması (halk dilinde yıldız kayması) görülebilir. Ancak bir meteor yağmuru sırasında, her saat onlarca yüzlerce meteor görülebilir. Bu meteor yağmurlarının birçoğu her yıl aynı dönemlerde gerçekleşir ve önceden tahmin edilebilir. (Biraz aşağıda hangi dönemlerde gerçekleştiğini görebilirsiniz)

Ek bilgi: Bir de meteor fırtınası diye bir doğa olayı vardır. Meteor fırtınaları, meteor yağmurlarından çok daha yoğundur ve saatte en az 1.000 meteor gözlemlenebilir

Bir meteor yağmuru içindeki tüm meteorlar gökyüzündeki bir noktadan geliyor gibi görünüyor. Bu noktaya parlak nokta denir.

Kuyruklu yıldızdan kopan bu meteorit adı verilen parçalar genellikle toz parçacıklarıyla iri kaya büyüklüğündedir. Bu nedenle atmosfere girdiklerinde hemen yanarlar ve gözden kaybolurlar; yani Dünya’nın yüzeyine çarpma olasılıkları çok düşüktür. Bize sadece havai fişek gösterisini andıran bir show sunarlar hepsi bu!

Meteor yağmuru ne zaman?

Bilinen en ünlü meteor yağmurlarını ve bunların yılın hangi dönemlerinde ortaya çıktığını şöyle sıralayabiliriz:

Kuadrantit

Kuantrantit, genellikle Aralık ayının son haftası ile 12 Ocak arasında meydana gelen yılın ilk meteor yağmurudur. 3 Ocak ile 4 Ocak arasında doruğa ulaşır ve en iyi Kuzey Yarım Küre ‘de görülür. Saatte 100 meteor gözlemlenebilir. Kuantrantit için parlak nokta, Büyük Kepçe ‘ye yakın olan takımyıldız Boötes civarıdır. Kuadrantit bir kuyruklu yıldız kalıntısından oluşan bir meteor yağmuru değil asteroit parçalarından oluşan meteor yağmurudur. 2003 EH1 asteroidinden kopan parçalardan oluşmaktadır.

Lyrid

Lyrid’ in gözlemlenebileceği yer, Lyra takımyıldızı düzlemidir. Bu meteor yağmuru, her yıl 16 Nisan – 26 Nisan arasında gerçekleşir 23’ünde tepe noktasına ulaşır. Kuzey ve Güney Yarım Küre ‘den görülebilir. Saatte 10-5 civarı meteor gözlemlenir.

Eta Aquarid

Eta Aquarids, nisan ayının sonundan mayıs ayının ortasına kadar sürer ve 5-6 Mayıs tarihlerinde doruğa ulaşır. En iyi Güney Yarım Küre ‘den görülmekle birlikte, Kuzey Yarım Küre ‘deki gözlemciler daha seyrek bir gösteriye maruz kalır. Saatte 10-20 meteor görülebilir. Eta Aquarids’deki meteorlar, Halley kuyruklu yıldızının kalıntılardır.

Perseid meteor yağmuru
Perseid meteor yağmuru

Perseid

Perseid, Ağustos ortasının ortasında meydana gelir ve 11-13 Ağustos tarihlerinde en yüksek seviyeye ulaşır. Perseid’in parlak noktası takımyıldızı Perseus içindedir ve kuyruklu yıldızı Swift-Tuttle ‘ın parçalarıdır. Perseid ile ilgili bilinen eski kayıt MS 36 yıllarında Çin’de yazılmıştır.

Draconid

Draconid meteor yağmuru her Ekim ayında gerçekleşir ve 7-8 Ekim tarihlerinde zirve yapar. Bu meteor yağmurunun adı takımyıldızı Draco the Dragon’dan gelmektedir.

Orionid

Halley’nin kuyruklu yıldızından gelen parçalardan oluşan Orionid meteor yağmuru her yıl 21-22 Ekim tarihlerinde zirveye ulaşır. Bu meteor yağmurunun adı Orion takımyıldızından gelmektedir. Saatte 10-20 meteor gözlemlenebilir.

Leonid

Leonid, genellikle kasım ortası civarında ortaya çıkar. 18 Kasımda en yoğun dönemini yaşar ve saatte 10-15 meteor gözlemlenebilir. Tempel-Tuttle kuyruklu yıldızından kopan parçalardan oluşur ve ismini Leo takımyıldızından alır.

Geminid ve Ursid

Geminid aralık ayı başlarında gökyüzünü süsler, 13-14 Aralık’ta zirve yapar. Ursid ise 22-23 Aralık’ta yoğunlaşır. Geminid, ismini Gemini takımyıldızından alır ve kuyruklu yıldızdan değil 3200 Phaethon asteroidinden kopan parçalardan oluşur. Öte yandan Ursid, ismini Ursa Minor takımyıldızından almaktadır. Geminid saatte 50, Ursid ise 10 civarında meteor üretir.

Meteor yağmurları en iyi hangi şartlarda izlenir?

Meteorlar tabii ki en iyi gece karanlığında görüntülenebilir. (Meteoritler dünyanın atmosferine günün her saatinde girebilir. Gün ışığında görmek zordur). Mümkünse şehir ışıklarından uzak bir yerde izlenmelidir. Ay ışığı fazla ise bazı meteorların gözlemlenmesi mümkün olmayabilir. O yüzden yeni ay dönemi gözlemcilik için en verimli dönemdir.

Meteorlar isimlerini genellikle düzlemlerindeki takımyıldızından aldıklarından gözlemciler gökyüzündeki takımyıldızının yönünü bulmaya çalışmalı ve meteorları o bölgede aramalıdır.

Temmuz ve Ağustos ayları meteor yağmuru gözlemlemek için en iyi aylardır. Perseid’le birlikte bu aylarda birkaç küçük meteor yağmuru daha yaşanıyor. Aralık meteor gözlemcileri için bir başka güzel ay. Uzmanlar şafaktan önceki karanlıkta gerçekleşen yıldız kaymalarının harika olduklarını düşünüyorlar.

Meteor Yağmuru ile ilgili ilginç bilgiler

  • Tarihteki kayıtlı en parlak meteor yağmuru, 12-13 Kasım 1833 tarihlerinde meydana geldi ve on binlerce meteor sadece dört saatte gökleri aydınlattı. Bu meteor yağmuru her kasım ayında gerçekleşen Leonid meteor yağmurlarından biriydi.
  • Dünyanın her yerindeki topluluklar ve kültürler, yüzlerce hatta binlerce yıl boyunca meteor yağmurlarına aşina olmuşlardır. Örneğin büyük Shawnee lideri Tecumseh’in adı “Kayan yıldız” anlamına gelmektedir.
  • Kayıtlı tarihteki en büyük meteor hava patlaması 1902’de Tunguska Nehri yakınında, Sibirya, Rusya ormanlarında meydana geldi. Bu patlama milyonlarca ağacı etkiledi ve yaklaşık 12.000 kilometrelik TNT’nin gücüyle patladı.

 

 

Kaynaklar: Kaynak-1  Kaynak-2  Kaynak-3  Kaynak-4

 

İlginizi çekebilir:

Meteor nedir

Uzay nedir

Göktaşı nedir

Hubble Uzay Teleskobu nedir

Uzay mekiği nedir

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

19 + 15 =