Astronot kime denir?

Yazıyı Sosyal Medya Hesaplarında Paylaş

Astronot olmaktan daha heyecan verici bir iş düşünebiliyor musunuz? İzlediğimiz belgesellerde astronotlar genellikle görev saatlerinin uzun, çalışmalarının zorlayıcı olduğunu söylerler; ama her şeye rağmen kesinlikle heyecan verici bir meslek gibi görünüyor. Bu yazımızda astronotların hayatlarını inceleyeceğiz ve astronotlar hakkında bilgi paylaşacağız.  “Astronot ne demek?” ve “Astronot kimdir?” sorularına cevap arayacağız..

Astronot nedir?

 

İlk önce” astronotun anlamı nedir?” sorusunu cevaplayarak başlayalım:

1958’de Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), uzaya gitmek için yetiştirecekleri erkek ve kadınları “yıldızların arasındaki denizci” manasına gelen “astronot” kelimesiyle adlandırdı. Sovyet uzay ajansı benzer bir ifadeyle, bu kişilere “evrenin denizcisi” anlamına gelen “kozmonot” ismini uygun gördü. (Çinliler  astronot kelimesine “taykonot” , Fransızlar da “spasolog” şeklinde bir karşılık bulmuşlardır.)

Bir astronot, bir uzay aracına pilotluk yapmak, uzayda seyahat etmek, çalışmak ve keşif faaliyetleri yapmak için özel olarak eğitilmiş bir bireydir.

Uzay uçuşu şimdilerde rutin bir işmiş gibi görünse de, uzaydaki her yolculuk, başarı ile felaket arasında gidip gelen zorlu bir deneyim olabilir. Bu nedenle, bir astronot kariyerinin büyük kısmını çok geniş bir eğitim serisinden geçerek sürdürür.

Astronotlar ne yapar?

Aydaki astronot

Uzay çalışmalarının ilk günlerinde, bir astronotun iş tanımı temelde olanları görüp belgeleyen bir gözlemciydi. NASA’nın uzay görevleri sırasında insan etkileşiminin gerekli olacağını anlaması (yani insanların mekikten çıkıp uzayda aktif olarak çalışması gerekliliğini anlaması) uzun sürmedi. Bugün, uzay uçuşları için iki tür astronot seçilmektedir:

Görev Uzmanı Astronotlar: Bu astronotlar deneyler yapmak, uyduları başlatmak, uzay araçları ve donanımlarını korumak için pilotlarla birlikte çalışırlar. Mühendislik, bilim ya da tıp alanında uzman kişilerdir. Ayrıca uzay programına katılmayı düşünen öğrencilere ilham veren eğitimciler olarak da çalışabilirler. (Daha sonraları NASA sadece “eğitimci astronot” diye bir görev tanımı da belirlemiş ve görev uzmanı astronotla eğitimci astronot kavramını birbirinden ayırmıştır)

Pilot Astronotlar: Bu astronotlar uzay mekiği ve uluslararası uzay istasyonu pilotları olarak hizmet vermektedir. Mürettebatın, görevin başarısının ve uçuşun güvenliğinden sorumludurlar.

Aslına bakarsanız astronotların hepsi bir devlet memurudur ve bu nedenle ABD Federal hükümetinin bir çalışanıdırlar. Astronotlar uzayda değilken tıpkı diğer devlet memurlarına benzer şekilde eğitim oturumlarına gitmek, rapor yazmak ve toplantılara katılmak zorundadır. Bir devlet memuru günlük hayatında hangi işleri yapıyorsa aşağı yukarı benzer işleri yaparlar.

Astronotlar uzaydayken, vakitlerinin çoğunu uzay mekiğinde veya uzay istasyonunda geçirilirler. Bazen, onarım yapmak veya bir uyduyu konuşlandırmak için bir uzay yürüyüşü yapılması gerekir. Bu yürüyüş sırasında astronotun koruma için bir uzay giysisi veya bir EMU (Ekstraveiküler Mobilite Ünitesi) giymesi gerekir. Görevlerin çoğu iki veya üç hafta sürer; ancak uzun süreli görevler yarım yıl kadar uzun sürebilir. Uzun süreli görevler için iki veya üç yıl süren kapsamlı eğitimlerden geçmek gerekir. Uzaydayken olağanüstü nitelikli bir işçi gibidirler. Görevin gerekliliklerini fiziksel ve bilimsel olarak gerçekleştirmekle yükümlüdürler.

Astronot eğitimleri

Astronot adayları, elli yıllık geçmişi boyunca 300’den fazla ABD astronotu ve diğer ülkelerden de 50 astronot yetiştiren Houston, Texas’taki Johnson Uzay Merkezi’nde (JSC) eğitilmektedir. Ayrıca, gittikçe daha fazla sayıda astronot, Moskova yakınlarındaki bir kozmonot eğitim tesisi olan Star City’de (özellikle de 2011 yılında ABD uzay mekiği programının sonundan bu yana) eğitim görmektedir.

Astronot uzay yürüyüşü

Temel eğitim programı iki yıl sürer. Adaylar uzay aracı ve uzay istasyonu sistemleri hakkında bilgi edinir ve eğitimin çoğu teorik olarak sınıflarda yapılır. Meteoroloji, mühendislik, uzay bilimleri ve yer bilimleri gibi uzaydaki çalışmalarında yardımcı olabilecek temel disiplinler hakkında eğitimler alırlar.

Astronotlar Dünya’ya planlanmamış ani dönüşler yapmak zorunda kalabilirler. Bu nedenle hayatta kalma eğitimi sert koşullarda ve sınıf dışında verilir (askeri su ve toprak sağ kalımı). Adaylar scuba sertifikalı olmalı ve ayrıca bir yüzme testinden geçmelidir. Durmadan üç defa 25 metrelik bir yüzme havuzunda yüzmeleri ve zaman sınırlaması olmadan bir uçuş kıyafeti ve tenis ayakkabısı ile yine aynı havuzu üç defa yüzmeleri gerekir. Ayrıca uçuş kıyafeti giyerken 10 dakika boyunca sürekli dik bir biçimde su yüzeyinde durmaları gerekir. Hem scuba sertifikası hem de yüzme testi eğitimin ilk ayında tamamlanmış olmalıdır.

Adaylar, temel eğitim tamamlandıktan ve çeşitli testlerden geçtikten sonra astronot olmak için seçilirler. İkinci aşamada, kursiyerler deneyimli astronotların yardımları ile fırlatma öncesi, fırlatma sırasında, yörüngede, kalkış ve iniş ile ilgili çeşitli konularda eğitilirler. Tecrübeli astronotlar aynı zamanda deneyimlerini ve bilgilerini paylaşarak stajyerlere danışman olurlar.

Gelişmiş görev eğitim aşaması (on ay sürer) astronotların mürettebat ve görev atamalarını aldıkları yerdir. Doğrudan görevleriyle ilgili alıştırmalar, faaliyetler ve deneylere odaklanırlar. Görevlerinde kullanacakları elektrikli el aletleri ve diğer özel cihazlarla tanışırlar ve bunları kullanmayı öğrenirler.

Astronotlar uzayda nasıl yaşar?

Astronotlar uzayda nasıl yemek yer?

Astronotlar uzayda nasıl uyurlar?

Astronot yemekleri

Astronotlar beslenme ihtiyaçlarını gidermek için uzaya astronot gıdaları götürürler.

Uzayda yemek yemek astronotlar için çeşitli zorluklar içerir. Çünkü ortamda yerçekimi yoktur. Bir parça yemek artığının sızmasını durumunda bu parça yüzmeye başlar ve uzay aracının içerisinde uçuşur.

Astronotların günler veya haftalar boyunca uzayda sağ kalmalarını sağlamak için, bilim adamları uzayda yemek yemek için özel yollar geliştirmek zorunda kalmışlardır. Geliştirilen ilk yiyecekler, diş macunu gibi tüplere konan yumuşak yiyeceklerdi (bebek yiyecekleri gibi). Örneğin, John Glenn, 1962 Merkür uzay görevi sırasında bir alüminyum tüpten elma püresi yediğinde uzayda bu tarzda beslenen ilk ABD’li astronotu oldu. Yiyecekleri bir tüpten ağzına sıkmak zorunda kalmıştı.

Sonraları, bilim adamları daha kolay, daha kolay ve daha lezzetli yiyecekler geliştirdiler. Örneğin, dondurarak kurutma, geliştirilen yeni tekniklerden bir tanesiydi. Yiyecekler pişmiş, hızlı bir şekilde dondurulmuş ve daha sonra da özel bir vakum odasında kurutulmuştur. Dondurularak kurutulmuş yiyecek uzun süre dayanır ve etrafta uçuşmaz.

Astronot yemeği
Görsel Kaynak: NASA

Dondurularak kurutulmuş yiyecekleri hazır hale getirmek için astronotlar, yiyecek paketlerine su sıkar ve yiyecek suyu emdikten sonra yenebilecek kıvama gelir. Astronotlar, lezzetli ve besleyici olan sıcak yemekler yapmak için sıcak su da kullanabilirler.

Meyve gibi bazı dondurularak kurutulmuş yiyecekler kuru olarak da yenebilir. Aslında, zaman zaman farkında olmadan günlük hayatımızda bizler de astronot yiyecekleri yiyoruz. Yediğimiz birçok kahvaltı gevreği, çilek gibi dondurularak kurutulmuş meyveler içermektedir. Tam bir astronot yemeği!!

Modern uzay mekiği görevlerinde uçan astronotlar günümüzde Dünya’da yedikleri yiyeceklerin çoğunu yiyebiliyorlar. Sadece yiyecekleri biraz daha özel şekillerde kurutulması veya hazırlanması gerekiyor. Ayrıca uzay mekiklerinde sıcak su ve fırın içeren mutfaklar bulunmaktadır. Astronotlar, aynı Dünya’daki gibi yemeklerine lezzet katmak için ketçap, hardal ve mayonez gibi çeşniler ve tuz, karabiber gibi baharatlar da kullanabilirler. Ancak bu besinleri sıvı halde kullanılmaları gerekir aksi halde tahıllar yine havada uçuşur.

İçecekler de kurutulur ve özel torbalarda toz halinde tutulur. Torbalar doğrudan poşetten içmelerine izin veren özel ağızlıklara sahiptir.

Yiyeceklerinin havada uçuşmaması için, astronotlar yiyecek kaplarını Velcro tutturucular içeren özel tepsilere tuttururlar. Tepsiler aynı zamanda kucaklarına da bağlanır. Böylece otururken bir yemeğin tadını çıkarabilirler.

Beslenme uzmanları astronot yemeklerinin içeriğini, uzaydaki işlerini yapmak için ihtiyaç duydukları tüm besin ve vitaminleri aldıklarından emin olmak için planlar. Bazı astronotlar, uzayda uzun süre kaldıktan sonra sindirim sorunları yaşamaya başlar. Uzmanlar, bu tip sorunların astronotların vücutlarındaki “iyi” bakteri sayısındaki azalmadan kaynaklanabileceğine inanıyorlar.

 

Ünlü astronotların isimleri

Yedi kişiden oluşan ilk astronot takımı 1959’da seçildi. O zamandan beri insanlı uzay uçuşunun tarihinde bir dizi kilometre taşı vardı ve astronotlar tüm bunların en önemli bir parçası oldular:

1961: Rus Yuri Gagarin, uzayda yürüyen ilk insandı.

1961: Alan Shepard, uzayda yürüyen ilk Amerikalıydı. (Freedom 7)

1962: John Glenn, Dünyayı yörüngesinde yer alan ilk Amerikalıydı. (Friendship 7)

1963: Rus Valentina Tereshkova, uzayda yürüyen ilk kadındı.

1969: Neil Armstrong, Ay’ın yüzeyine ayak basan ilk insandı. Aynı zamanda ilk eğitimci astronottu. (Apollo 11)

1983: Sally Ride, Amerika’nın Uzay Mekiği ile uçan ilk kadın astronotu oldu. (STS-7)

1983: NASA’nın ilk Afrika kökenli Amerikalı astronotu Guion Bluford’du. (STS-8)

1992: NASA’nın ilk Afrika kökenli Amerikalı kadın astronotu Mae Jemison’dı. (STS-47)

Astronot nasıl olunur?

Bir astronot aday sınıfına başvuran herkes bu iş için çok iyi hazırlanmalıdır. Astronot olabilmek için mühendislik, biyoloji bilimi, fizik bilimi veya matematikte en az bir lisans derecesine sahip olmak gerekir. Astronot adaylarının çoğu, ileri derecede uzmanlığın yanı sıra ilgili bir alanda yıllarca süren bilgi birikimine sahip olmalıdır. Pilot astronot adayları da en az 1.000 saatlik pilot uçuş süresini doldurmuş olmalıdır. (Pilot astronot adayları genellikle Amerikan Hava Kuvvetlerine ait pilotlardan seçilmektedir) Astronot aday adayları ne kadar fazla akademik alanda uzmanlaşmışlarsa o kadar fazla seçim şansına sahip olurlar.

Astronotlar ne kadar kazanırlar?

Sivil astronotların en az beş yıl boyunca NASA’da kalması beklenir ve görev süreleri boyunca federal hükümetin çalışanları olurlar. Çalışanların maaşları mesleki ücret seviyeleri ve “grade” denen bir not sistemine dayanmaktadır. Not sistemi 1’den başlayıp 15’e kadar uzanır. Çalışanlar yetkinliklerine ve tecrübelerine göre yukarı doğru tırmanırlar. Sivil astronotların ücret notları, akademik başarılara ve deneyimlerine dayanarak 11’den 14’e kadardır. Şu anda derecesi 11 olan bir astronot maaşı yılda 64,724 dolar; 14 derecesinde olan bir astronot maaşı yıllık 141.715 dolar seviyelerindedir.

Sivil astronotlar çok sayıda sağlık planı ve hayat sigortası seçeneği arasından seçim yapabilir. Yapılan prim ödemeleri, hükümet tarafından kısmen karşılanmaktadır. Tüm memurlar gibi, 1 Ocak 1984’ten sonra işe alınan astronotlar, sosyal güvenlik emeklilik planı ve isteğe bağlı bir tasarruf planı içeren üç aşamalı bir Federal Çalışan Emeklilik Sistemine (FERS) katılırlar.

Askeri astronotlar, belirli bir görev amacıyla NASA’ya katılmaktadırlar. Aktif görevlerine devam ederler. Askeri maaşlarını, haklarını ve izinlerini alırlar.

Astronotların geleceği

Uzay mekiği programı 2011 yılında sonlandırılmış ve NASA, bugünlerde Orion Çok Amaçlı Mürettebat Aracını (MPCV) geliştirmek için diğer uzay acenteleriyle birlikte çalışmaktadır. Bu gemi astronotları aya, asteroitlere ve hatta Mars’a taşıyabilir. Ancak, program teknik ve bütçesel zorluklar nedeniyle, ilk insanlı uçuşunu en az 2020 yılına kadar gerçekleştiremeyecektir.

Yavaş hareket eden devlet destekli programlar özel girişimlerin ivme kazanmasına neden olmaktadır.  İleriki yıllarda Virgin Galactic XCOR, Blue Origin gibi şirketler uzay turizmine daha da hız vereceklerdir. Dolayısıyla astronot kavramı da tanım değiştirecektir. Her ne kadar bu turistler tam anlamıyla astronot olarak nitelenemeyecekse de uzay yolculuğu herkes için erişilebilir olacaktır. Dünyanın yörüngesi artık büyük devletlere ve sadece astronotlara özgü bir bölge olmaktan çıkacaktır.

 

 

Kaynaklar: Kaynak-1  Kaynak-2  Kaynak-3  Kaynak-4

 

İlginizi çekebilir:

Yuri Gagarin Kimdir

Neil Armstrong Kimdir?

Kozmonot Nedir

NASA nedir

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

7 + two =