Hubble Uzay Teleskobu

Hubble Uzay Teleskobu Nedir?

Hubble Uzay Teleskobu, uzayda bulunan büyük bir teleskoptur. 24 Nisan 1990’da uzay mekiği Discovery tarafından yörüngeye fırlatılmış ve Dünya’nın yaklaşık 547 kilometre üzerinde yörüngesine oturtulmuştur. Hubble büyük bir okul otobüsünün uzunluğunda ve iki yetişkin filin ağırlığındadır. Güneş enerjisi ile çalışan Hubble saniyede yaklaşık 5 km yol alır. Yani kabaca Amerika Birleşik Devletleri’nin doğu kıyılarından batı kıyılarına 10 dakika içinde seyahat edebilir.

https://www.youtube.com/watch?v=fS-3DiqnNAQ

(Video: Hubble Teleskobu tarafından çekilen en büyük görüntü)

Hubble gökyüzünde gezegenler, yıldızlar ve galaksiler gibi nesnelerin fotoğraflarını çeker. Hubble şu ana kadar bir milyondan fazla gözlem yapmıştır. Bunlar arasında yıldızların doğum ve ölümüne dair ayrıntılı resimler, milyarlarca ışık yılı uzaklıktaki galaksiler ve Jüpiter’in atmosferine düşen kuyruklu yıldız parçaları bulunmaktadır. Bilim adamları bu resimlerden evren hakkında sayısız detay öğrenmişlerdir.

Teleskoplar insanoğlunu nasıl değiştirdi?

Uzayı inceleme ve gök cisimlerini gözlemleme rutini insanoğlunun eski tarihlerden beri merakla yaptığı işlerden biridir. Tarih boyunca binlerce astronom uzayın derinliklerine gözünü dikmiş ve gök cisimlerinin hareketlerini yorumlamıştır. Teleskobun icadı ile beraber astronomi bilimi adeta şaha kalkmıştır. İnsanoğlu teleskop sayesinde uzakta olan gökcisimlerini daha yakından inceleme fırsatı bulmuştur. Örneğin teleskop sayesinde Satürn’ün halkaları, Jüpiter’in de uyduları olduğunu öğrendik. Gökyüzünün ortasındaki Samanyolu denen o korkunç büyüklükteki kütlenin bir bulut değil, sayısız yıldızlardan oluşan bir galaksi olduğu gerçeği yüzümüze çarpıldı. Teleskop, bilimsel ve toplumsal bir devrimin fitilini ateşlemiş, evren ve yaşadığımız dünya hakkındaki düşüncelerimizi sonsuza dek değiştirmiştir.

Takip eden yüzyıllarda teleskopların büyüklüğü, karmaşıklığı ve elbette gücü artmıştır. Şehir ışıklarından uzağa ve atmosferin mümkün olduğunca açık olduğu yerlere yerleştirilmişlerdir. Ancak bu da yeterli olmamıştır. Dünya yüzeyinde bulunan bir teleskobun atmosferin dışına yani uzaya yerleştirilme fikri ortaya atılmıştır. Gözünü uzayın derinliklerine diken bilim insanları teknolojinin gelişimiyle beraber çılgınca bir plan tasarlamışlar ve Hubble projesini hayata geçirmişlerdir.

yıldız oluşum bölgesi hubble uzay teleskobu tarafından

Hubble’ı Dünyadaki Teleskoplardan Farklı Kılan Nedir?

Dünyanın atmosferi uzaydan gelen ışığı değiştirir ve engeller. Dünya’nın atmosferinin üzerindeki bir yörüngede yani uzayda bulunan Hubble, evrenin daha iyi ve daha net bir şekilde görünmesini sağlar.

Hubble Uzay Teleskobunun Konumu

Hubble teleskobu Alçak Dünya Yörüngesindedir.

Hubble Teleskobu İsmini Nereden Almıştır?

Hubble teleskobu, adını Amerikalı bir gök bilimci olan Edwin P. Hubble’dan almıştır. Hubble 1900’lü yılların başlarında önemli keşifler yapmıştır. Güneş sistemini içeren Samanyolu Galaksisinin birçok galaksiden sadece biri olduğunu göstermiştir. Aynı zamanda evrenin durağan bir yapıda olmadığını ve sürekli genişlediğini ispat etmiştir. Bu keşif, evrenin yoğun bir enerji patlamasıyla başladığını ve o zamandan beri genişlediğini söyleyen “Büyük Patlama Teorisi” nin doğuşuna yol açmıştır.

Hubble Teleskobu Üzerindeki Enstrümanlar

Hubble, Dünya’nın yörüngesinde ilerlerken, hassas sensörleri yıldızlara kilitlenir. İnce kılavuz sensörleri, işaretleme kontrol sisteminin bir parçasıdır ve Hubble’ı doğru yöne döndürür. Teleskop mikronlar seviyesinde hareket ederek bir mil uzakta olan bir hedefe kilitlenebilir.

Hedefe kilitlendiğinde Hubble’ın ana aynası ışığı toplar. Ayna, insan gözünden yaklaşık 40.000 kat daha fazla ışık toplayabilir. Işık, ana aynadan ikincil aynaya yansır. İkinci ayna, ışığı ana aynadaki bir delikten geriye doğru odaklar. Oradan ışık Hubble’ın bilimsel enstrümanlarına aktarılır. Her enstrümanın ışığı yorumlama şekli farklıdır.

Hubble, kamera ve spektrografi içeren beş bilimsel enstrümana sahiptir. Spektrograf, ışığı dalga boylarına bölen bir araçtır.

Geniş Alan Kamerası 3, Hubble’ın ana kamerasıdır. Uzak galaksilerin oluşumundan güneş sistemindeki gezegenlere kadar her şeyi inceler. Örneğin fotoğraf makinesi üç farklı ışık türünü görebilir: yakın ultraviyole, görünür ve yakın kızılötesi. Ancak Hubble her seferinde yalnızca bir ışık görür.

Gelişmiş kamera, geniş alanlarının fotoğraflarını çeker. Bu görüntüler bilim adamlarının evrendeki en eski aktivitelerden bazılarını incelemelerine yardımcı olmuştur.

Kozmik Kökenli Spektrografı ultraviyole ışığını okur. Bu spektrografi galaksilerin, yıldızların, gezegenlerin nasıl oluştuğunu ve değiştiğini inceler. Uzay teleskobu görüntüleme spektrografı, bilim adamlarının uzaydaki nesnelerin sıcaklığını, kimyasal bileşimini, yoğunluğunu ve hareketini belirlemelerine yardımcı olur. Kara delikleri tespit etmek için de kullanılmıştır.

Yakın Kızılötesi Kamera ve Çok Nesne Spektrometresi (NICMOS), yaydıkları ısıyı algılayarak derin uzaydaki nesneleri görür ve görüntüleri yakalar. NICMOS, bilim adamlarının yıldızların, galaksilerin ve gezegen sistemlerinin nasıl oluştuğunu incelemelerine yardımcı olur.

Hubble Teleskobunun En Önemli Keşifleri Nelerdir?

Hubble’ın çektiği görüntüler bilim adamlarının evrenin yaşını ve boyutunu tahmin etmelerine yardımcı olmuştur. Bilim adamları, evrenin neredeyse 14 milyar yıllık olduğuna inanıyorlar. Hubble, bilim insanlarının gezegenlerin ve galaksilerin nasıl oluştuğunu anlamalarını sağlamıştır. Teleskobun aldığı “Hubble Ultra Deep Field” adlı bir görüntü, şimdiye kadar görülen en uzak galaksileri göstermektedir.

Hubble Ultra Deep Field
Hubble Ultra Deep Field

Hubble teleskobu, ışık da dahil olmak üzere etrafındaki her şeyi emen kara delikleri tespit etmiştir. Teleskop, zaman geçtikçe evrenin daha hızlı genişlemesine neden olan gizemli bir güç olan karanlık enerjinin keşfinde kilit bir rol oynamıştır. Büyük yıldızlar çökerken meydana gelen güçlü enerji patlamalarının (gama ışını patlamalarının ) detaylarını ortaya koymuştur.

Hubble ayrıca, Dünya’nın güneşine benzer yıldızlar etrafında dönen gezegenlerin atmosferlerini de incelemiştir.

Hubble Teleskobu’nun Görüntülerindeki Renkler Nereden Gelir?

Hubble teleskobu, her hafta Dünya’ya yaklaşık 140 gigabaytlık bilim verisi iletir. Bu datanın büyüklüğü yaklaşık 45 adet iki saatlik HD kalitesinde filme ve yaklaşık 30.000 mp3 şarkıya eşittir. Dijital sinyaller uydulara, ardından bir yer istasyonuna, ardından da NASA’nın Goddard Uzay Uçuş Merkezine ve son olarak da Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsüne iletilir. Enstitü, verileri anlayabildiğimiz görüntülere ve bilgilere dönüştürür.

https://www.youtube.com/watch?v=ZF2ZVV2k8dQ

Hubble resimleri siyah ve beyaz tonlarında gönderir. Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsü, resimlere renkler ekler. Bazen bir nesnenin insan gözüne nasıl göründüğünü göstermek için renkler belirginleştirilir. Diğer zamanlarda renkler önemli bir ayrıntıyı vurgulamak için kullanılır. Veya insan gözüyle görünmeyecek detayları göstermek için de kullanılabilirler.

Hubble Teleskobu’nun Geleceği

Hubble 28 yaşından büyüktür. Mühendisler Hubble’ı, gerektiği şekilde tamir edilip upgrade edilebilecek şekilde tasarlamışlardır. Teleskobun görevine başlamasından bu yana, beş uzay mekiği görevi, onu tamir etmek ve modernize etmek için astronotları Hubble’a taşımıştır. Son görev 2009’da yapılmıştır. Bu görevden sonra teleskop bir daha tamir edilmeyecek veya yenilenmeyecektir. Ancak 2020 yılı sonrasında da çalışmaya devam etmesi bekleniyor.

James webb uzay teleskobu
James Webb Uzay Teleskobu

 

Bu arada, NASA ve uluslararası ortakları yeni projeleri James Webb Uzay Teleskobu’nu 2021’in başında uzaya göndermeye sürmeye hazırlanıyorlar. Webb, Hubble’dan daha büyük olacak ve uzaydaki bulutlar ve toza rağmen görülebilecek kızılötesi bir teleskop olacaktır. Bu teleskop Dünya yörüngesine sokulmayacak Ay’ın ötesindeki bir noktadan Güneş’in yörüngesine oturtulacaktır. Webb, Hubble’ın yaptığı gibi harika görüntüler gönderecek ve gökbilimcilerin evrenin en büyük gizemlerinin kilidini açmasına daha da fazla yardımcı olacaktır. Heyecan verici değil mi?

Hubble Teleskobu Hakkındaki Teknik Veriler

Görev:

Gönderilme: 24 Nisan 1990, uzay mekiği Discovery’den (STS-31)

Mevzilenme: 25 Nisan 1990

İlk Resim: 20 Mayıs 1990: Yıldız kümesi NGC 3532

Servis Görevi 1 (STS-61): Aralık 1993

Servis Görevi 2 (STS-82): Şubat 1997

Servis Görevi 3A (STS-103): Aralık 1999

Servis Görevi 3B (STS-109): Şubat 2002

Servis Görevi 4 (STS-125): Mayıs 2009

Boyutlar:

Uzunluk: 13,2 m

Ağırlık: Yaklaşık 10.886 kg

SM4 sonrası ağırlık: Yaklaşık 12.247 kg

Maksimum Çap: 4,2 m

Uzay uçuşu istatistikleri:

Düşük Dünya Yörüngesi: 547 km rakım, ekvator’a 28,5 derece eğimli

Bir Yörüngeyi Tamamlama Süresi: Yaklaşık 95 dakika

Hız: Yaklaşık 27,300 km/saat

Optik yetenekler:

Işığa Duyarlılık: Kızılötesi ile ultraviyole (115–2500 nanometre)

Hubble’ın Aynaları

Birincil Ayna Çapı: 2,4 m

Birincil Ayna Ağırlığı: 828 kg

İkincil Ayna Çapı: 0,3 m

İkincil Ayna Ağırlığı: 12,3 kg

İşaretleme doğruluğu:

Uzak ve soluk nesnelerin resimlerini çekebilmek için Hubble’ın son derece sağlam ve doğru olması gerekir. Teleskop bir yay saniyenin 7 / 1000’inden fazlasını sapmadan veya 1 mil mesafede görülen bir insan kılının genişliği kadar sapmadan bir hedefe kilitlenebilir.

Veri İstatistikleri:

Hubble, her hafta yaklaşık 150 gigabit ham bilim verisi iletiyor.

Güç İhtiyacı:

Enerji Kaynağı: Güneş

Mekanizma: İki adet 25 ayaklı güneş paneli

Enerji Üretimi (Güneş Işığında): yaklaşık 5.500 watt

Güç Kullanımı (Ortalama): yaklaşık 2.100 watt

Güç depolama:

Piller: 6 nikel-hidrojen (NiH)

Depolama Kapasitesi: Ortalama 22 araba aküsüne eşit

Hubble Teleskobu Hakkında İlginç Veriler

  • Hubble 1990 yılında göreve başladığından beri 1,3 milyondan fazla gözlem yapmıştır.

  • Hubble verilerini kullanan gök bilimciler 15.000’den fazla bilimsel makale yayınlamışlar ve bu da onu şimdiye kadar üretilmiş en üretken bilimsel araçlardan biri yapmıştır. Bu makalelerdeki veriler diğer bilimsel yayınlarda 738,000 kez alıntılanmıştır.

  • Hubble, şu anda yaklaşık 340 mil yükseklikte dairesel bir alçak yörüngede 4 milyar milden fazla yol kat etmiştir.

  • Hubble’ın iticileri yoktur. Açılarını değiştirmek için tekerleklerini ters yönde döndürerek Newton’un üçüncü yasasını kullanır. 90 derece dönmesi yaklaşık 15 dakika sürer.

  • Hubble, dünyadan 13.4 milyar ışık yılı uzaktaki yerleri çok çok uzak bir geçmişleri izlemiştir.

  • Hubble, yılda yaklaşık 10 terabayt yeni veri üretir. Toplam arşiv şu anda 150 TB’un üzerindedir.

  • Hubble’ın ana aynası o kadar ince cilalanmıştır ve o kadar pürüzsüzdür ki, onun yüzeyini Dünya’nın yüzeyi olarak düşünseydiniz Dünya üzerinde 15,24 cm’den yüksek bir yer bulunmazdı.

 

 

Kaynaklar: Kaynak-1  Kaynak-2  Kaynak-3  Kaynak-4,

 

Edwin Hubble Kimdir

Kozmonot Nedir

NASA nedir

Hubble Uzay Teleskobu Nedir

Uzay Mekiği Nedir?

Yapay Uydu Nedir?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

13 + 18 =