Kutup Yıldızı Nedir?

Yazıyı Sosyal Medya Hesaplarında Paylaş

Kutup Yıldızı, Küçükayı takımyıldızının en parlak yıldızıdır. Kutup yıldızının diğer adı kuzey yıldızıdır. Bilimsel çevrelerde Polaris de denmektedir. Kutup Yıldızı, dünyanın ekseni ile hemen hemen aynı doğrultuda olduğu için, diğer gökcisimlerinin aksine gün boyunca yer değiştirmez ve hep kuzeyi gösterir. Bu özelliği nedeniyle tarih boyunca yön bulma amacıyla kullanılmıştır. Hep kuzeyi gösterdiği için Kuzey Yıldızı da denir.

Aslında Kutup Yıldızı tam olarak dünyanın ekseni ile aynı doğrultuda değildir. Aradaki fark sadece 44 dakika kadardır. Dünyanın ekseni zamanla doğrultu değiştirdiği için bu fark ilerleyen yüzyıllarda daha da azalacak ve 25 dakikaya kadar düşecektir. Daha sonra Kutup Yıldızı dünyanın ekseninden giderek uzaklaşacak ve ancak 25.000 yıl sonra aynı yere dönecektir.

Kutup Yıldızı sadece kuzey yarım küreden görünür, güney yarım küreden görünmez, güneyi gösteren parlak bir güney Kutup Yıldızı bulunmamaktadır.

Kutup Yıldızı ilk kez MS 169’da Claudius Ptolemy tarafından kataloglandı. Ancak Makedon yazar ve tarihçi Stobaeus Kutup Yıldızını ‘her zaman görünür’ olarak tanımladı. Ayrıca 5. Yüzyıla kadar bir yön bulma aracı olarak kullanılmadı. Polaris adı Latince’deki ”stella polaris”ten gelmektedir ve ilk Rönesans döneminde ortaya çıkmıştır.

Kutup Yıldızı Nasıl Bulunur?

kutup yıldızı nasıl bulunur
(Kaynak: Wİkipedia)

Kutup Yıldızı’nı gökyüzünde bulmak oldukça kolaydır. Daima pusulanın kuzey ibresi doğrultusunda bulunur. Büyük Ayı (Ursa Major) takımyıldızını rehber olarak kullanabiliriz. Büyükayı takımyıldızının iki parlak yıldızı (Dabne ve Merak) birleştiren hayali doğruyu takip ederek, bu iki yıldız arasındaki mesafenin yaklaşık 5 katı kadar ileride Kutup Yıldızı bulunur. Gökyüzünün bu bölgesindeki en parlak yıldız olduğundan, başka bir yıldızla karıştırılma ihtimali düşüktür. Kutup Yıldızı’nın ufuktan yüksekliği, bulunduğunuz enlemi yansıtır.  

 

Kutup Yıldızı Yön Bulma – Kutup Yıldızı Nereyi Gösterir?

Kutup yıldızı gökyüzündeki en parlak yıldızlardan biridir. Fakat Kutup Yıldızı’nı özel yapan parlaklığı değil, konum bulmada yararlı olmasıdır.

Tarih boyunca, insanların yollarını bulmalarına yardım edecek GPS ya da yol işaretleri yoktu. Yön bulmak ve seyahatler için Güneşi ve yıldızları sık sık kullanırlardı. Özellikle denizler ve çöller gibi referans noktalarının olmadığı bölgelerde. Kutup yıldızını her zaman kuzey gökyüzünde bulacağınız için, yer işaretlerinin yokluğunda bile, kuzeyi bulmak için kullanabilirsiniz. Kuzeyi bulduğunuzda, güneyi, doğusu ve batısını da çözebilirsiniz.

Kutup Yıldızı gökyüzünde belirdiğinde, insanlar onu yön bulma dışında hangi enlemde olduklarını bulmak için de kullandılar. Eski denizciler bu özellik sayesinde bir yolculuktan sonra eve dönüşlerini daha kolay buluyorlardı.

Gökyüzünün açık olduğu bir gecede, GPS’iniz çalışmadığında  kaybolursanız, yönlerinizi bulmak için Kutup Yıldızı’nı kullanabilir ve belki de konumunuz hakkında genel bir fikir elde edebilirsiniz.

 

Kutup Yıldızı Takımyıldızı Mıdır? Kutup Yıldızı’nın Fiziksel Özellikleri

Polaris sistemi (Kaynak. wikipedia)

Kutup Yıldızı, Dünya’dan 434 ışık yılı uzaklıkta bulunmaktadır ve güneşimizin yaklaşık 4.000 katı parlaklığa sahiptir. Güneş’in 48 katı bir çapa sahip olduğu düşünülüyor. Yüzey sıcaklığı ise yaklaşık 5900 santigrat derecedir.

Kutup Yıldızı, gece gökyüzündeki en parlak yıldız değildir. Kendi takımyıldızında en parlak yıldızdır, ancak gökyüzünde Polaris’ten daha parlak olan 40’tan fazla yıldız vardır. Yıldız parlaklığını ölçmek için kullanılan aletlerin gelişmesi sebebiyle kesin sıralama sürekli olarak değişir, ancak Polaris genellikle en parlak yıldızların listesinde 45 ile 50 arasındadır.

Kutup Yıldızı, aslında ortak kütle merkezli üç yıldızdan oluşan bir sistemdir. Sistemin en parlak yıldızı olan Polaris A, Sarı süper dev yıldız, Güneşimizin yaklaşık altı katı büyüklüğündedir. Yakın bir arkadaşı olan Polaris Ab, Polaris A’dan 2 milyar mil uzaktadır. Polaris B, Polaris A’dan yaklaşık 240 milyar mil uzakta bulunmaktadır ve Ağustos 1779 yılında William Herschel tarafından keşfedilmiştir. Polaris Ab ile Polaris B tıpkı Güneşimiz gibi cüce yıldızlardır.

Polaris, bir cepheid değişkenidir, yani türünün diğer yıldızlarına benzer şekilde düzenli bir parlatma ve karartma döngüsüne sahiptir. Ancak, son birkaç on yıl boyunca, halen yeterince anlaşılmayan nedenlerle daha da parlaklaşmaktadır. Yıldız hala nispeten sönük olsa da, 2014’ten itibaren bir grup bilim insanı Polaris’in bugün, eski zamanlardan 4,6 kat daha parlak olabileceğini tahmin ediyor.

 

Diğer Gezegenlerde Kuzey ve Güney Yıldızları

Farklı gezegenlerin farklı kutup yıldızları vardır, çünkü eksenleri farklı şekilde yönlendirilir. 

  • Merkür’ün Kuzey Yıldızı Omicron Draconis, Güney Yıldızı Alpha Pictoris’dir.

  • Venüs’ün Kuzey Yıldızı 42 Draconis, Güney Yıldızı Eta Doradus’dur.

  • Ay’ın Kuzey Yıldızı Omicron Draconis, Güney Yıldızı Delta Doradus’tur.

  • Northern Cross, Sadr ve Deneb’deki ilk iki yıldız, Mars’ın kuzey kutbuna işaret eder, Güney Yıldızı Kappa Velorum’dur.

  • Jüpiter’in Kuzey Yıldızı Zeta Draconis, Güney Yıldızı Delta Doradus’dur.

  • Satürn’ün Kuzey Yıldızı Cepheus, Güney Yıldızı Delta Octantis’tir.

  • Uranüs’ün Kuzey Yıldızı Eta Ophiuchi, Güney Yıldızı 15 Orionis’dir.

  • Neptün’ün Kuzey Yıldızı Gamma ve Delta Cygni arasındaki orta noktadır, Güney Yıldızı Gamma Velorum’dur.

 

 

Kaynaklar: Kaynak-1  Kaynak-2  Kaynak-3  Kaynak-4

 

Ay tutulması nedir

Güneş Nedir

Dünya’nın tek uydusu AY

Güneş Tutulması Nedir?

Kuyruklu Yıldız nedir

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

12 − 4 =