Teleskop nedir | Teleskop çeşitleri ve özellikleri

Yazıyı Sosyal Medya Hesaplarında Paylaş

Yakınınızdaki cisimleri çıplak gözle daha uzaktaki cisimleri ise dürbünle inceleyebilirsiniz. Çok çok küçük cisimleri ise mikroskop yardımıyla büyütebilirsiniz. Ancak yeryüzünden binlerce kilometre uzaklıktaki gök cisimlerini incelemek isterseniz ne kullanmalısınız? İşte bu noktada bir teleskoba ihtiyacınız var. Bu yazımızda teleskop nedir sorusunu tam anlamıyla yanıtlayıp, teleskop çeşitleri ve özelliklerini inceleyeceğiz. Teleskop ile ilgili bilgiler paylaşacağız.

Teleskop nedir?

Teleskop, gök cisimlerinden gelen ışığı toplayıp odaklayarak onların gözlemlenebileceği görüntüler elde edilmesini sağlayan bir alettir.

Teleskop ile uzaydan gelen her türlü radyasyonu alıp görüntülenebilir. Gözlemevlerinde profesyonel gökbilimcilerin kullandığı veya amatör astronomi meraklılarının kullandığı bir cihazdır.

Teleskop ne zaman icat edildi?

1608 yılında Hans Lippershey (Hollandalı gözlük üreticisi) tarafından icat edilmiş, 1609 yılında Galileo Galilei tarafından ilk defa, gökyüzü gözlemleri yapmakta kullanılmıştır.

Teleskop mucidi kimdir?

Çoğu kaynakta teleskobun mucidi Gelileo Galilei gösterilmesine rağmen teleskobu ile bulan kişi Hans Lippershey’dir. Almanya’da doğup Hollanda’da yaşamını devam ettirmiştir. Optik aletlerle uğraşan Lippershey, İlk merceği arka arkaya koyup arkasından baktığında uzaktaki cismin yakına geldiğini görmüştür. Gözleyici adını verdiği bu buluşu Hollanda’da askeri alanda kullanılmıştır. Daha sonraları Gelileo bu aleti gök cisimlerini incelemek için kullanmıştır. O yüzden Gelileo teleskobu kullanan ilk astronom olarak adlandırılabilir.

Teleskop çeşitleri ve özellikleri

Gök cisimleri çok uzakta oldukları için onlardan yansıyan ışınların çok az bir kısmı gözümüze ulaşabilir ya da hiç ulaşamaz. Bu nedenle gök cisimlerini çıplak gözle gözlemlemek zordur. Teleskoplar uzaklarda bulunan gök cisimlerinin ışıklarını toplayarak artırır. Bu işlemi, yapısındaki özel şekilli aynalar ve merceklerle gerçekleştirir. Bu sayede  gök cisimlerinin görüntülerini yaklaştırıp büyütebilir.

Teleskoplar, optik parçaların bulunduğu bir teleskop tüpü, bu tüpün hareket etmesini sağlayan bir kundak ve teleskopun yere sabitlenmesini sağlayan üç ayaktan oluşmaktadır. Gök cisimlerinden gelen ışınların bir noktada odaklanıp gök cisimlerinin daha büyük ve parlak görünmesini sağlayan teleskoplar tespit etikleri ışığın dalga boylarına göre beş sınıfa ayrılır:

1- Optik teleskoplar: Görünür ışık kullanırlar.

2- Radyo teleskopları: Daha uzun dalga boyları kullanırlar.

3- X-ışını teleskopları: Ultraviyole ışığından daha kısa dalga boyları kullanırlar.

4- Kızılötesi ışını teleskopları: Görünür ışıktan daha uzun dalga boyları kullanırlar.

5- Gama ışını teleskopları: Ultraviyole ışığından daha kısa dalga boyları kullanırlar.

6-Ultraviyole ışını teleskopları: Görünür ışıktan daha kısa dalga boyları kullanırlar.

 

Objektif cinsine göre ise iki tür teleskop vardır:

1-Yansıtıcı teleskoplar: Uzaydan gelen ışıklar teleskop içinde bir aynaya çarpıp, prizmadan geçtikten sonra göze geliyorsa bu türe yansıtıcı teleskop denir.

2-Kırıcı teleskop: Uzaydan gelen ışıklar merceklerden doğrudan geçip göze geliyorsa bu türe de kırıcı teleskop adı verilir.

Teleskop neden ters gösterir?

İlk kez teleskop alanların en şaşırtıcı keşiflerden biri, teleskopun türüne bağlı olarak görüntülerin baş aşağı görünebileceğidir. İlk düşünce teleskopun arızalı olduğudur. Aslında tamamen normal çalışıyordur. Teleskopun türüne bağlı olarak, görüntüler doğru, baş aşağı, döndürülmüş veya soldan sağa doğru ters görünebilir.

Peki bu neden olur? Neden her şeyi yanlış görelim ki? Astronomik görüntüleme için, bir nesnenin doğru gösterilip gösterilmemesi önemli değildir. Uzayda yukarı ya da aşağı yoktur. Ayrıca, Satürn her gün gördüğünüz bir şey değildir ve ters olup olmadığını bilemezsiniz. Örneğin bir ağaç, bina, insan veya bir otomobilin doğru görülmesi önemlidir. Baş aşağı bir otomobil gördüğünüzde, bunun doğru olmadığını kabul edersiniz. Teleskoplarla görüntülenen cisimler için bu durum normaldir.

Teleskoplar hakkında ilginç bilgiler:

  • Tüm teleskoplar Dünya’da bulunmaz. Hubble Uzay teleskobu uzayda konumlandırılmıştır. 1990 yılında gönderilmiştir.
  • Hubble Teleskobunun halefi James Webb Uzay Teleskobu’dur. 2021 yılında başlatılması planlanmaktadır.
  • İlk teleskoplar deniz tüccarları ve ordu tarafından kullanılmıştır.
  • Gözlemevlerinin çoğu havanın daha ince ve daha temiz olduğu dağların tepelerinde kuruludur.
  • Günümüzde pek çok astronom gerçek teleskoptan uzaktan çalışıyor. İnternet üzerinden bilgisayar kullanarak teleskopu kontrol ediyorlar.
  • Dünya’daki en büyük teleskop Çin’deki 500 metre genişliğindeki Aperture Spherical Radio Telescope (FAST) isimli dev teleskopudur.
  • Galileo maalesef, teleskopla doğrudan Güneş’e de bakmıştır. Körlüğünün bu olaydan kaynaklandığına inanılmaktadır.
  • Çin, Ay’da robotik teleskopu olan ilk ülkedir. Teleskop 2013 yılından beri çalışıyor ve uzmanlar 30 yıla kadar çalışabileceğini belirtmiştir.

Kaynak:

Kaynak-1

Kaynak-2

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

2 × one =