Uzay çalışmaları ilk defa ne zaman yapılmaya başlamıştır?

Bu yazımızda “uzay çalışmaları ilk defa ne zaman yapılmaya başlanmıştır?” sorusunu yanıtlayacağız? Uzay araştırmaları tarihine bir yolculuk yapacağız.

Uzay çalışmaları ilk defa ne zaman yapılmaya başlamıştır kısaca

Uzay araştırmaları, gelişen ve büyüyen uzay teknolojisi ile Dünya atmosferi dışındaki gök cisimlerinin keşfine dayanan bilim faaliyetleridir. Uzay çalışmaları esas olarak teleskop kullanan gökbilimciler tarafından gerçekleştirilirken, mekanın fiziksel olarak keşfedilmesi hem insansız robot uzay sondaları hem de insanlı uzay uçuşları ile gerçekleştirilir.

Astronomi olarak bilinen uzaydaki nesnelerin gözlemlenmesi yüzyıllar öncesinden beri insanoğlu tarafından yapılmıştır.  Ancak yirminci yüzyılın ortalarında roket teknolojisinin gelişmesi uzaydaki gökcisimlerinin fiziksel olarak araştırılmasının önünü açmıştır.

Uzayı keşfetmek için ortak gerekçeler arasında bilimsel araştırma yapmak, ulusal prestij, farklı ulusları birleştirmek, insanlığın gelecekte hayatta kalmasını sağlamak ve diğer ülkelere karşı askeri ve stratejik avantajlar geliştirmek yer almaktadır.

Modern zamana ait uzay araştırmaları ilk kez, “Soğuk Savaş” gibi ülkeler arası rekabetler için kullanılmaya başlanmıştır. Uzay araştırmalarının ilk dönemi, Sovyetler Birliği ve ABD arasında bir “Uzay Yarışı” tarafından yönlendirilmiştir.

sputnik ve apollo 11
sputnik ve apollo 11

Dünya yörüngesine gönderilen ilk insan yapımı nesne olan, Sovyetler Birliği’nin Sputnik 1 uydusunun 4 Ekim 1957’de başlatılması ve 20 Temmuz 1969’da Amerikan Apollo 11 görevinin ilk Ay inişi genellikle bu başlangıç ​​dönemi için simge olarak kabul edilmiştir. Bundan sonraki 20 yıl içerisinde gerek ABD ve gerekse Sovyetler Birliği uzay araştırmaları için çok sayıda farklı aracı uzaya gönderip birbirlerine üstünlük sağlamaya çalışmışlardır.

İlk 20 yıl süren araştırmalardan sonra odak, tek seferlik uçuşlardan “Uzay Mekiği programı” gibi yenilenebilir bir donanıma ve tüm ülkelerin ortak bir çalışmasının eseri olan “Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS)” gibi projelere kaydırılmıştır. Günümüzde uzay çalışmaları neredense tüm gelişmiş ülkeler tarafından yapılmaktadır. İnsanlık uzay keşfini kendi ülkesine ait bir güç gösterisi olmaktan çıkarıp tüm insanlığa fayda sağlayabilecek ve evrenin dinamiklerinin tüm dünya vatandaşları tarafından algılanabileceği bir bilim aktivitesine dönüştürmüştür.

Uzay araştırmalarının tarihi

Gökyüzü tarihler boyunca Dünya üzerinde yaşayan insanları cezbetmiştir. Sayısız bilim adamı, astronom, felsefeci gökyüzünde bulunan nesneleri ve atmosferik hareketleri incelemiş ve onlardan bir anlam çıkarmaya çalışmıştır. Evrenin nasıl çalıştığı, fiziksel yasalarının ne olduğu gibi sorular tüm bu bilim insanlarının kafasını kurcalamış ve onları sayısız çalışmalar yapmaya yönlendirmiştir. Günümüz teknoloji çağında bile evrenin gizemleri tam anlamıyla çözülememiştir ve belli ki insan yaşadığı sürece de yeni gizemler doğmaya devam edecektir.

Çok eski çağlarda insanlar sadece başlarını yukarı dikerek yaptıkları gözlemler ile uzay araştırmaları yapmışlardır. Görebildikleri sadece gözlerinin görüş açısıyla sınırlı olmuştur. 1608 yılında Hans Lippershey ismindeki Hollandalı mercek ustasının ilk teleskopu geliştirmesiyle birlikte alet kullanarak araştırma dönemi başlamıştır. Daha sonraları Galileo Galilei ve Isaac Newton gibi bilim adamları gerek gözlemleri gerekse ortaya koydukları bilimsel kuramlarla uzay araştırmaları sürecine büyük katkılar yapmışlardır. Ancak bu çalışmalar o zamanki teknolojiler ile sadece yeryüzünden uzayın incelenmesi ile sınırlı kalmıştır.

1900’lü yılların ortalarında gelişen roket teknolojisi ile beraber modern zamanlarda insanoğlu Dünya’dan yaptığı gözlemleri atmosferin dışına çıkarak yapmaya karar vermiştir. Bu alanda yapılan çalışmaları da ilk yapılanından günümüze doğru şöyle sıralayabiliriz.

Modern uzay çalışmalarının tarihçesi

1957

4 Ekim – Sovyetler Birliği ilk uyduyu Sputnik’i uzaya fırlattı.

3 Kasım – Sovyet uzay aracı Sputnik 2, Laika isimli bir köpekle uzaya gönderildi. Laika yolculukta hayatta kalamadı.

1958

31 Ocak – Explorer 1, ABD tarafından 31 Ocak 1958’de yörüngeye gönderilen ilk uydu oldu. California Teknoloji Enstitüsü’nün Jet İtme Laboratuvarı (JPL) tarafından tasarlandı ve üretildi. Uydu, Dr. Wernher Von Braun başkanlığında Ordu Balistik Füze Ajansı (ABMA) tarafından tasarlanan, inşa edilen ve fırlatılan Jüpiter C roketi ile Florida’daki Cape Canaveral’dan gönderildi.

1960

19 Ağustos – Strelka ve Belka köpeklerini taşıyan Sovyet uzay aracı Sputnik 5 gönderildi. Uzayda bir yolculukta hayatta kalan ilk canlılar oldular.

1961

12 Nisan – Rus kozmonot Yuri Gagarin, uzayda yer alan ilk insan oldu.

5 Mayıs – Astronot Alan Shepard, uzaydaki ilk Amerikalı oldu.

1962

20 Şubat – Astronot John Glenn yörüngedeki ilk Amerikalı oldu.

16 Haziran – Valentina Nikolayeva Tereshkova, uzaydaki ilk kadın oldu.

1965

18 Mart – Uzay gemisine bağlıyken, kozmonot Alexi Leonov uzayda yürüyen ilk kişi oldu.

3 Haziran – Astronot Ed White, uzayda yürüyen ilk Amerikalı oldu.

14 Temmuz – Mariner 4 uzay aracı Mars’ın ilk fotoğraflarını yayınladı.

26 Kasım 1965 – İlk Fransız uydusu Asteriks gönderildi.

1966

3 Şubat – Rus uzay aracı Luna 9, aya inen ilk uzay aracı oldu.

2 Haziran – Surveyor 1 aya inen ilk Amerikan uzay aracı oldu.

1967

18 Ekim – Sovyet sondası Venera 4’ten inen bir kapsül Venüs atmosferi hakkında bilgi topladı.

1968

15 Eylül – Sovyet uzay aracı Zond 5 ayın yörüngesine giren ve Dünya’ya geri dönen ilk uzay aracı oldu.

21 Aralık – Apollo 8 mürettebatı ayın yörüngesinde yer alan ilk insanlar oldular.

1969

20 Temmuz – Neil Armstrong ve “Buzz” Aldrin aydaki ilk insanlar oldu.

1970

11 Nisan – Apollo 13 uzaya gönderildi.

12 Eylül – Sovyet gemisi Luna 16, ayın toprağından numune alan ilk otomatik uzay aracı oldu.

17 Kasım – Sovyet otomatik robotu Lunokhod 1, Luna 17 ile aya indi.

15 Aralık – Sovyet Venera 7, Venüs’e inen ilk sonda oldu.

Şubat ve Nisan – Japon (Ohsumi) ve Çin (Dong Fang Hong) uydularının gönderilişi.

1971

19 Nisan – Sovyet uzay istasyonu Salyut 1 başlatıldı.

13 Kasım – Mariner 9 sondası, başka bir gezegeni dolaşan ilk gemi oldu – Mars.

1972

11 Aralık – Eugene Cernan ve Harrison “Jack” Schmitt, ayda yürüyen son insanlar oldu.

1973

14 Mayıs – ABD ilk uzay istasyonu olan Skylab’ı başlattı.

1975

17 Temmuz – Apollo-Soyuz Test Projesi’ne Amerikan Apollo 18 ve Sovyet Soyuz 19 yerleştirildi.

30 Mayıs – Avrupa Uzay Ajansının (ESA) açılması.

1976

Eylül – Amerikan sondası Viking 2, Mars yüzeyinde su kütlesi keşfetti.

1977

Ağustos ve Eylül – Voyager 1 ve 2 fırlatıldı.

1979

Mart ve Ağustos – Voyager 1 ve 2, Jüpiter’in ve uydularının görüntülerini aktarmaya başladı.

Eylül – ABD sondası Pioneer 11, Satürn’e ulaştı ve görüntü aktarmaya başladı.

1980

13 Kasım – Voyager 1 Satürn’e ulaştı ve görüntü aktarmaya başladı.

1981

12 Nisan – Columbia, uzaya gönderilen ilk Uzay Mekiği oldu.

26 Ağustos – Voyager 2 Satürn’e ulaştı ve görüntü aktarmaya başladı.

1983

4 Nisan – İkinci Uzay Mekiği, Challenger başlatıldı.

19 Haziran – Sally Ride, Challenger’ın ikinci görevinde uzaydaki ilk Amerikalı kadın oldu.

30 Ağustos – Guion Bluford, uzaydaki ilk Afrika kökenli Amerikalı oldu.

1984

3 Şubat – Astronot Bruce McCandless, bağımsız bir uzay yürüyüşüne çıkan ilk kişi oldu.

30 Ağustos – Üçüncü Uzay Mekiği, Discovery gönderildi.

Ekim – Kathryn Sullivan, uzayda yürüyen ilk Amerikalı kadın oldu.

1985

3 Ekim – Atlantis Uzay Mekiği fırlatıldı.

1986

24 Ocak – Voyager 2, Uranüs’ten görüntüler iletmeye başladı.

28 Ocak – Uzay Mekiği Challenger kalktıktan saniyeler sonra patladı.

20 Şubat – Uzay İstasyonu Mir’in ana bölümü gönderildi.

1989

Ağustos – Voyager 2, Neptün’den görüntüler aktarmaya başladı.

1990

10 Ağustos – Magellan uzay aracı, radar ekipmanı kullanarak Venüs’ün yüzeyini haritalamaya başladı.

24 Ağustos – Hubble Uzay Teleskobu geliştirildi.

hubble uzay teleskobu
hubble uzay teleskobu

1993

Aralık – Uzay Mekiği Endeavour, Hubble Uzay Teleskobu’nun ilk servis görevini yaptı.

1994

3 Şubat – Sergei Krikalev, Uzay Mekiği ile uçan ilk Rus kozmonot oldu.

1995

2 Şubat – Eileen Collins ilk kadın mekik pilotu oldu.

Aralık – Galileo sondası Jüpiter hakkında veri iletmeye başladı.

1997

4 Temmuz – Mars Pathfinder Mars’a indi ve görüntü aktarmaya başladı.

1998

29 Ekim – John Glenn, uzaydaki en yaşlı adam oldu.

1999

23 Temmuz – Eileen Collins ilk kadın Mekik Komutanı oldu.

2000

14 Şubat – ABD Near Earth Asteroid Rendezvous (NEAR) uzay aracı, Eros asteroidinin görüntülerini iletmeye başladı.

2001

12 Şubat – NEAR, Eros’un yüzeyine indi.

28 Nisan – Amerikan Dennis Tito, Rus uzay programını 20.000.000 $ ödedikten sonra uzaydaki ilk turist oldu.

2003

1 Şubat – Uzay Mekiği Columbia, Dünya atmosferine yeniden girişi sırasında patladı.

25 Ağustos – NASA, şu ana kadarki en geniş çaplı kızılötesi teleskopu, Spitzer Uzay Teleskobu’nu piyasaya sürdü.

21 Eylül – NASA’nın Galileo görevine ait araç Jüpiter’in yüzeyine 108.000 mil hızla çarptırılarak sona erdirildi.

2004

14 Ocak – Başkan Bush, insanları 2015 yılına kadar aya geri gönderecek ve Mars yüzeyinde bir üs oluşturacak yeni bir uzay programı önerdi.

1 Temmuz – Cassini uzay aracı, Satürn’ün parıldayan halkalarının fotoğraflarını görüntüledi.

2005

26 Temmuz – Space Shuttle Discovery yedi astronotla birlikte başlatıldı. Bu Amerika’nın 2003 Columbia felaketinden bu yana yaptığı ilk insanlı uzay fırlatışıydı.

2006

15 Ocak – NASA uzay aracı Stardust, Salt Lake City yakınlarındaki bir çöle, bir kuyruklu yıldızdan toplanan ilk numuneyle güvenli bir şekilde geri döndü.

2007

4 Ağustos – NASA, Phoenix Mars Lander’ı başlattı.

2008

14 Ocak – NASA uzay probu Messenger, Merkür’ün 124 mil yukarısında döndü.

25 Mayıs – NASA’dan Phoenix Mars Lander’ı güvenli bir şekilde Mars’a indi ve çektiği görüntüleri Dünya’ya göndermeye başladı. Bilim adamları daha sonra Phoenix’in buz parçalarını keşfettiğini bildirdi.

2009

6 Mart – NASA uzay aracı Kepler başlatıldı. Görevi, Samanyolu’nun uzak bir bölgesinde, güneş sistemimizin dışındaki gezegenleri aramaktı.

 

18 Haziran – NASA, LCROSS olarak da bilinen Lunar Krater Gözlem ve Algılama Uydusunu başlattı. Görev, ayda buzun varlığını veya yokluğunu onaylamak. 13 Kasım 2009’da NASA bilim adamları, ayın Güney Kutbu yakınlarındaki bir kraterde “önemli miktarda” buz bulunduğunu açıkladılar.

2010

10 Ekim – Özel bir şirket olan Virgin Galactic, VSS Atılgan’ın ilk insanlı uçuşunu açıkladı. Bu araç, yörünge altı uzay uçuşlarında özel vatandaş almak için tasarlanmış bir yörünge altı uçaktır.

8 Aralık – SpaceX adlı özel bir şirket yörüngeye bir uzay aracı fırlattı ve güvenli bir şekilde dünyaya geri döndürdü. Bu ilk hükümet dışı organizasyondu.

2011

8 Temmuz – Uzay mekiği Atlantis, uzaya fırlatılan son Amerikan uzay mekiği oldu. Mission STS-135 ve 4 kişilik mürettebatı, Uluslararası Uzay İstasyonu’na (ISS) çok ihtiyaç duyulan malzeme ve ekipmanı getirdi.

16 Temmuz – NASA’nın Dawn uzay aracı, bir asteroitin yörüngesini dönen ilk uzay aracı oldu.

26 Kasım – NASA, başka bir gezegeni keşfetmek için gönderilen en büyük, en iyi donanımlı robot olan Curiosity ‘i başlattı.

2012

22 Mayıs – Ticari bir uzay şirketi olan SpaceX, Uluslararası Uzay İstasyonu’nu (ISS) canlandırmak için Dragon C2 + görevini başlattı.

Ağustos – NASA’nın 1977’de başlattığı Voyager 1 probu yıldızlararası alana girdi.

6 Ağustos – NASA’nın Curiosity Gezicisi başarıyla Mars’a indi.

2013

7 Eylül – NASA, N Virginia’daki Wallops Flight Facility’den insansız LADEE uzay aracını başlattı. ABD uzay ajansının beş yıl içindeki üçüncü ay sondasıydı.

24 Aralık – NASA astronotları, bir ekipman soğutma sistemini düzeltmek için nadir bulunan bir Noel Arifesi uzay yürüyüşünden sonra Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki başarılı onarımları tamamladı.

2014

12 Kasım – Kuyruklu yıldıza planlı ve yumuşak bir iniş yapan ilk insan yapımı sonda Rosetta oldu.

2015

6 Mart – Dawn uzay aracı cüce gezegen Ceres’in yörüngesine girdi.

Temmuz – Pluto cüce gezegenine ilk uçuş. New Horizons

10 Ağustos – Uluslararası uzay istasyonunda yetiştirilen ilk besin olan marul istasyondaki astronotlar tarafından yenildi.

2019 –

3 Ocak – Ay’ın uzak tarafındaki ilk yumuşak iniş; ayrıca başka bir gökcismi üzerindeki tohumların ilk çimlenmesi.

Nisan – İlk kara delik görüntüsü farklı teleskoplar kullanılarak gerçeğe en yakın bir şekilde simüle edildi.

 

Christa McAuliffe sözleri resimli

 

Kaynaklar:

Kaynak-1

Kaynak-2

Kaynak-3

Kaynak-4

 

İlginizi çekebilir:

Uzaya gönderilen araçların teknolojik özellikleri nelerdir?

Uzay roketi nedir? Uzay roketi hakkında bilgi

Uzay çalışmaları hangi amaçlarla yapılmaktadır?

Gelecekte uzay çalışmaları konusunda neler yapılabilir?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

four × 1 =