Oort Bulutu Nedir?

Yazıyı Sosyal Medya Hesaplarında Paylaş

Oort Bulutu Tanım

Oort bulutu, Güneş’in etrafında dönen kuyruklu yıldız kümesi olarak tanımlanır. Güneş’ten yaklaşık 2.000 AB öteden başlayıp, 100.000 AB uzaklığa kadar uzanan Güneş Sistemini saran küresel bir yapıdır. Uzaklığını daha iyi anlatmak için şu örnek verilebilir. Plüton’un Güneş’ten ortalama uzaklığı 39 AB’dir.Yani buradan da anlaşılabileceği gibi Oort Bulutu’nun başlangıcı Güneş’ten çok uzaktadır.

(Not: AB, Astronomi Birimi’dir. 1 astronomik birim Güneş’in merkeziyle Dünya’nın merkezi arasındaki uzaklık olan 149,5 milyon km’dir.)

Güneşe en yakın yıldız olan Proxima Centauri 270.000 AB uzakta olduğundan(Oort bulutunun dış kısmına oldukça yakın), bu kuyruklu yıldızların yörüngeleri yakınından geçtikleri Proxima Centauri gibi yıldızlar tarafından değiştirilebilir. Bunun sonucu, ya Güneş Sistemi’ne doğru ya da yörüngeyi değiştiren yıldıza doğru yönelirler. Doğal olarak bu tür kuyruklu yıldızların yörüngeleri 100.000’lerce yıl olabilir ve Uzun süreli kuyruklu yıldızlar denebilir. Bu özelliklerinden dolayı Oort Bulutu, donmuş kuyruklu yıldızların deposu olarak da anılır.

Daha kısa süreleri olan kuyruklu yıldızlar Kuiper Kuşağı kaynaklıdır. Yörüngeleri yaklaşık 100 yıllıktır.

 

Yapısı ve Kompozisyonu

oort cloud yapısı
oort cloud yapısı ( Kaynak: NASA-JPL)

Oort Bulutu’nun, 20.000-50.000 AB’lik küresel bir Dış Oort Bulutu ve 2.000-20.000 AB’lik bir İç Oort Bulutu Bulutu olmak üzere 2 bölümden oluştuğu düşünülüyor.

Dış Oort bulutunun yaklaşık 1 km çapında trilyonlarca ve yaklaşık 20 km çapında milyarlarca nesneden oluştuğu düşünülüyor. Toplam kütlesi bilinmemektedir. Ancak Halley Kuyruklu Yıldızının, dış Oort Bulutu nesnesi olduğu varsayımıyla  kabaca 3×1025 kg olduğu tahmin ediliyor. Daha önceki tahminler, kütlesini 380 Dünya kütlesi kadar olduğuydu. Ancak uzun dönem kuyruklu yıldızların incelenmesi bu kütlenin çok fazla olduğunu ortaya çıkardı.

İç Oort Bulutunun kütlesi hakkında henüz bir tahmin yapılamamıştır. Ancak 2003 yılında keşfedilen cüce gezegen Sedna’nın, iç Oort Bulutu’nun bir üyesi olduğu düşünülüyor.

Geçmiş kuyruklu yıldızların analizlerine dayanarak, Oort Bulutu nesnelerinin büyük çoğunluğu su, metan, etan, karbon monoksit, hidrojen siyanür ve amonyak gibi buzlu ve uçucu maddelerden oluşur. Oort Bulutu’ndan kaynaklandığı düşünülen asteroitlerin tespit edilmesi, popülasyonun % 1-2 oranında asteroitlerden oluştuğu görüşünün ortaya çıkmasını sağladı.

 

Oort Bulutu Oluşumu

Oort bulutunun, yaklaşık 4.6 milyar yıl önce Güneş etrafında oluşan orijinal protoplaner diskin(Öngezegensel disk) bir kalıntısı olduğu düşünülüyor. En yaygın kabul gören hipotez, Oort bulutunun nesnelerinin başlangıçta gezegenleri ve cüce gezegenleri oluşturan aynı sürecin bir parçası olarak Güneş’e daha yakın bir konumda oluştuğu yönünde. Ancak Jüpiter gibi genç gaz devleriyle yerçekimsel etkileşim onları daha uzak yörüngelere itti.

NASA tarafından yapılan son araştırmalar, Güneş’e yakın yıldızların bizim sistemimizdeki Oort Bulutu gibi dış meteor kuşaklarına sahip olması sonucu karşılıklı etkileşim içinde olabileceğini ileri sürdü. Proxima Centauri’nin çevresini saran benzeri bir oluşum ile arasında karşılıklı bir değiş tokuş olmuş olabilir. Ayrıca bu araştırma, Oort bulut nesnelerinin çoğunun Güneş’e yakın olarak oluşturulmadığını da öne sürdü.

Yakındaki yıldızlarla yerçekimi etkileşimi ve galaktik gelgitler, kuyruklu yıldız yörüngelerini daha dairesel hale getirmek için dönüş yörüngelerini değiştirdi. Bu, dış Oort bulutunun neredeyse küresel şeklini açıklıyor. Öte yandan, Güneş’e daha güçlü bir şekilde bağlı olan İç Oort Bulutu küresel bir şekil elde edemedi.

 

Oort Bulutu Nesneleri-Kuyruklu Yıldızlar

Bulut’taki tahmini kuyruklu yıldızların sayısı 1011 ile 1012 arasındadır. Oort Bulutu’ndaki nesnelere Trans-Neptün nesneleri de denir. Bu ad aynı zamanda Kuiper Kuşağındaki nesneler için de geçerlidir.

kuyruklu yıldız

Kuyruklu yıldızların Güneş Sisteminde iki ayrı çıkış noktası olduğu düşünülmektedir. Kısa dönemli kuyrukluyıldızlar(200 yıl kadar yörüngeye sahip olanlar) genellikle Kuiper Kuşağı kaynaklı olduğu kabul edilir. Binlerce yıldır yörüngelerinde kalan Hale-Bopp kuyruklu yıldızı gibi uzun süreli kuyruklu yıldızların Oort Bulutundan kaynaklandığı düşünülmektedir. Kuiper kuşağı içindeki yörüngeler nispeten kararlıdır ve bu yüzden çok az kuyruklu yıldızın Kuiper Kuşağı kaynaklı olduğu düşünülmektedir.

İki ana kısa dönemli kuyruklu yıldız türü vardır. Jüpiter ailesi kuyruklu yıldızları  ve Halley ailesi kuyruklu yıldızları. Halley ailesi kuyruklu yıldızlar(Halley Kuyruklu Yıldızı gibi) kısa süreli kuyruklu yıldız olmalarına rağmen, asıl kökenlerinin Kuiper Kuşağı değil, Oort bulutunda yattığı varsayılır. Yörüngelerine dayanarak, dev gezegenlerin yerçekimi tarafından yakalanan ve iç Güneş Sistemine gönderilen uzun süreli kuyruklu yıldızlar oldukları düşünülmektedir.

 

Oort Bulutu Keşfi

Jan Hendrik Oort
Jan Hendrik Oort

İlk olarak 1932’de Ernst Öpik, bir kuyruklu yıldız deposunun varlığından söz etmiştir. 1950’de Jan Hendrik Oort, çok uzak bir gezegenden gelen kuyruklu yıldızlardan söz etmiştir. Bu yüzden bu kuyruklu yıldız kümesine bu bilim adamının adı verilmiştir.

Oort Bulutu, Kuiper Kuşağından çok daha uzakta olduğu için bu bölge keşfedilmemiş ve büyük ölçüde belgelenmemiş olarak kaldı. Uzay araçları henüz Oort Bulutunun alanına ulaşmadı ve şu anda Güneş Sisteminden çıkan gezegenler arası uzay sondalarının en hızlı ve en uzak olan Voyager 1, hakkında herhangi bir bilgi edinememiştir.

Mevcut hızında, Voyager 1 yaklaşık 300 yıl içinde Oort Bulutuna ulaşacak ve içinden geçmesi yaklaşık 30.000 yıl sürecek. Bununla birlikte, yaklaşık 2025 yılında, uzay aracı işlevini yitirecektir. Aynı şekilde şu anda Güneş Sistemi dışına doğru yol alan diğer dört uzay aracı Voyager 2, Pioneer 10 ve 11, ve New Horizons da Oort bulutu ulaştıklarında işlevsel olmayacak ve bize veriler gönderemeyeceklerdir.

Dünya’ya çok uzak olmasından dolayı oraya bir uzay aracı göndermek için teknolojinin çok ilerlemiş olması gerekiyor. Şuanda o bölgeye gönderilecek bir uzay aracının bölgeye varması yüzyıllar alacaktır. Bu da Oort Bulutu özelinde bir uzay görevi yapmayı oldukça zorlaştırıyor hatta imkansız kılıyor.

 

 

Kaynaklar: Kaynak-1  Kaynak-2  Kaynak-3

 

İlginizi çekebilir:

Güneş Sistemi Nedir

Güneş Nedir

Asteroit Kuşağı Nedir

Kuiper Kuşağı Nedir

Asteroit Nedir

Kuyruklu Yıldız Nedir

Meteor Nedir?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

16 − 14 =